WhatsApp: 06-44266464
A A A

Actueel

Vrije advocatenkeuze bij rechtsbijstandverzekering, of toch niet?

22-04-2015

In het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJEU) van 28 september 2012 is bepaald dat de verzekerde van een rechtsbijstandsverzekering in de EU recht heeft op vrije advocaatkeuze indien er sprake is van een procedure. Is het voor rechtsbijstandsverzekeraars een onbetaalbare zaak als iedereen in plaats van de jurist van de verzekeraar een advocaat mag kiezen?  Of gaat de reclameslogan van 'een rechtsbijstand­verzekering voor de prijs van 1 uur van een advocaat' dan heel snel de prullenmand in?

Wat is er nu veranderd?

Als gevolg van de uitspraak is in de Wft met ingang van 1 januari 2015 aangepast en het volgende artikel opgenomen. Artikel 4:67, eerste lid, luidt nu als volgt:

Een rechtsbijstandsverzekeraar draagt er zorg voor dat in de overeenkomst inzake de rechtsbijstandsdekking uitdrukkelijk wordt bepaald dat het de verzekerde vrij staat een advocaat of een andere rechtens bevoegde deskundige te kiezen:

  • om zijn belangen in een gerechtelijke of administratieve procedure te verdedigen, te vertegenwoordigen of te behartigen; of
  • indien zich een belangenconflict voordoet.

In het verleden, dus voor zaken die zijn aangebracht voor het arrest, werkte de vrije advocaatkeuze alleen als er volgens de geldende wet- en regelgeving een verplichting bestond om een advocaat in te schakelen. Dat was bijvoorbeeld voor:

  • Zaken die voor de arrondissementsrechter kwamen.
  • Zaken die in hoger beroep kwamen bij het Gerechtshof.
  • Als er sprake was van een beroep op de geschillenregeling.
  • In een situatie van belangenverstrengeling. Dit speelt overigens alleen als er meer verzekerden van één rechtsbijstandsverzekeraar voor hetzelfde geschil een beroep doen op de verzekerde rechtshulp. 

Op basis van de prejudiciële vragen in het arrest, is het Hof van Justitie tot de conclusie gekomen dat er eerder recht is op een vrije advocatenkeuze, namelijk ook als er sprake is van een procedure. De verzekerde die een beroep doet op zijn rechtsbijstandverzekering, kan naast de zaken die zich binnen de rechtszaal afspelen ook gebruik maken van de vrije advocaatkeuze bij bepaalde zaken die zich buiten de rechtszaal afspelen.

Maar hoe vrij zijn die gegeven keuzes in de verschillende situaties? We lopen ze stuk voor stuk langs.

Procedures

Als er sprake is van een procedure in het administratieve of bestuursrecht of bij de rechtbank, dan is er sprake van een vrije keuze van advocaat.  De verzekerde is in dat geval aan de volgende drie zaken gebonden:

  1. De advocaat moet in Nederland zijn ingeschreven; als er een kwestie voor een buitenlandse rechter speelt, is dit natuurlijk een advocaat uit het land waar de procedure wordt gevoerd.
  2. De gekozen advocaat mag alleen via de verzekeraar worden ingeschakeld; als de verzekerde zelf rechtstreeks een advocaat inschakelt, is er géén dekking, behoudens bij het strafrecht (wel is daar tijdige melding noodzakelijk).
  3. De kosten die de advocaat maakt (zijn honorarium plus kantoorkosten) zijn beperkt verzekerd. Verzekeraars kennen doorgaans een kostenmaximum voor zaken die door externe deskundigen worden behandeld van bijvoorbeeld € 12.500,- per zaak. Voor zaken waarbij de verzekeraar de zaak prima door zijn eigen medewerkers had kunnen laten doen, maar waarbij de verzekerde op basis van het arrest heeft gekozen voor een advocaat, heeft de verzekeraar een tweede maximum, bijvoorbeeld € 1.250,- per zaak, of € 3.000,- voor alle advocatenkosten . Dit maximum is inbegrepen in het maximum van € 12.500,-.  Dit betekent dat alle andere externe kosten, zoals deskundigen­ onderzoek, expertises, kosten van getuigen, reis- en verblijfkosten, bovenop dat tweede maximum, binnen de € 12.500,- moeten blijven.          

Zoals hiervoor beschreven bent u als verzekerde die een beroep doet op de vrije advocaatkeuze gebonden aan een drietal voorwaarden. Voor de geschillenregeling en belangenverstrengeling ligt dit anders. Hierna zetten we deze twee bijzondere regelingen uiteen.

Geschillenregeling

De geschillenregeling valt uiteen in twee situaties:

  1. De verzekeraar is van mening dat er geen haalbaar resultaat te verwachten is bij de zaak.
  2. De verzekeraar is van mening dat een bepaalde route moet worden gekozen om de grootste kans op verhaal van de zaak mogelijk te maken.

In beide gevallen kan het zijn dat u als verzekerde het oneens bent met de verzekeraar.

Als één van deze situaties zich voordoet, dient u eerst in overleg met de verzekeraar te treden om te kijken of zij er gezamenlijk uit kunnen komen. Is dat niet het geval, dan mag u een advocaat (in alle vrijheid) kiezen, deze beoordeelt de zaak en geeft een bindend advies. Heeft u gelijk, dan zet de verzekeraar de zaak voort zoals in het bindend advies is beschreven (de zaak wordt dus niet overgedragen aan die advocaat).  Als de verzekeraar gelijk heeft, ontstaat weer een “tweesprong”, u blijft het oneens en kiest alsnog een (andere) advocaat die de zaak namens hem doet. Wint u alsnog, dan betaalt de verzekeraar de kosten van de laatste advocaat (binnen het “hoge” kostenmaximum). Als u verloren heeft, blijven de kosten onverzekerd.

Belangenverstrengeling

Belangenverstrengeling kan op drie momenten ontstaan:

  1. Beide verzekerden zijn bij dezelfde verzekeraar verzekerd en schakelen de verzekeraar in bij een geschil tussen hen beiden. Als beide partijen verzekerd zijn bij dezelfde verzekeraar, dan is het beide verzekerden onder bepaalde voorwaarden toegestaan een eigen advocaat te kiezen (ook weer voor het kosten­ maximum).
  2. Beide verzekerden zijn op dezelfde polis verzekerd. Als beide partijen op dezelfde polis zijn verzekerd, dan geeft de verzekeraar maar aan één partij dekking. Er is dan geen reden om een advocaat in te schakelen, (indien de verzekerde een advocaat wil, geldt dan weer het gewone gevolg van dit arrest).
  3. De verzekerde heeft met de verzekeraar discussie over de rechtsbijstandspolis zelf. Als over de polis van rechtsbijstand zelf discussie ontstaat, is er bij vrijwel geen verzekeraar dekking. Wel zijn er polissen die de kosten van de advocaat vergoeden als de verzekerde alsnog gelijk krijgt, binnen het hoge kostenmaximum.                    

De vraag in de titel, of er nu wel of geen vrije advocatenkeuze is, is dus niet met een simpel ja of nee te beantwoorden. Er zijn twee conclusies te trekken:

  1. De vrije advocaatkeuze bestond al in een aantal situaties, de mogelijkheden zijn door de uitspraken in het arrest verruimd.
  2. Door de beperking van de kosten die de verzekeraar aan u als verzekerde wil betalen, wordt de keuzevrijheid deels ingeperkt.

De vraag naar wat de vrije advocaatkeuze nu precies inhoudt, is er een die hierboven beantwoord is. Ons doel was om u adequaat te informeren. Er zijn meer mogelijkheden door de vrije keuze van advocaat. Dit maakt een rechtsbijstandsverzekering aantrekkelijker.

Bron: Duker & Baelemans